ਘਰ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਟਾਂ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਮਕਾਨ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਨੋਟਿਸ (Eviction Notice) ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ:
ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ?
ਕੀ ਇਹ ਨੋਟਿਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਠੀਕ ਹੈ?
ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਕੀ ਹਨ?
ਕੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
Eviction Notice ਅਤੇ Eviction Order ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਨੋਟਿਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਘਰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
Transfer of Property Act, 1882
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ Rent Control Laws
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਸਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਨੋਟਿਸ ਆਵੇ ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ।
Eviction Notice ਮਿਲਣ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਨ
ਕਈ ਵਾਰ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰੀ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
- ਕਿਰਾਇਆ ਨਾ ਦੇਣਾ
ਜੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਿਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੇਦਖਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ
ਜੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਵਰਤੋਂ
ਜੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮਾਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।
- ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਲੋੜ
ਜੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਘਰ ਦੀ ਸੱਚੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ।
- ਲੀਜ਼ ਸਮਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣਾ
ਜੇ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
Eviction Notice ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਕਾਨ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਦਮ ਜਰੂਰ ਲਓ।
- ਆਪਣਾ Rent Agreement ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ:
ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਮਿਆਦ
Lock-in period
Notice period
Termination clause
ਜੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨੇ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਨੋਟਿਸ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
ਇਹ ਵੇਖੋ:
ਕੀ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ਕੀ ਕਾਰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ?
ਕੀ ਨੋਟਿਸ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
Transfer of Property Act ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਮਿਆਦ 15 ਦਿਨ ਜਾਂ 30 ਦਿਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਕਿਰਾਇਆ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ
ਕਈ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਡਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਇਆ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਲਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਮੇਸ਼ਾ:
ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਕਿਰਾਇਆ ਦਿਓ
ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡ ਜਾਂ ਰਸੀਦ ਸੰਭਾਲੋ
ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
- ਨੋਟਿਸ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਦਿਓ
ਨੋਟਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
ਜੇ:
ਦੋਸ਼ ਗਲਤ ਹਨ
ਨੋਟਿਸ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ
ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਤਾਂ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਭੇਜੋ।
ਇਹ ਜਵਾਬ ਵਕੀਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਣਾ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਤੁਰੰਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲਓ
ਜੇ ਮਾਮਲਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।
ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵਕੀਲ:
ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਾ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਕੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ।
ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ:
ਤਾਲੇ ਬਦਲਣਾ
ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਕੱਟਣਾ
ਸਮਾਨ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣਾ
ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣਾ
ਇਹ ਸਭ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਖਰੀ ਫੈਸਲਾ ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਰਡਰ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਤੰਗ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਜੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ:
- ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ
- ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਿਓ।
- ਸਬੂਤ ਸੰਭਾਲੋ
- Rent agreement
- Notice copy
- Payment record
- Photos / videos
- ਕੋਰਟ ਤੋਂ Stay Order ਲਵੋ
- ਤੁਸੀਂ Civil Court ਵਿੱਚ Injunction (Stay Order) ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।
- ਹਰਜਾਨਾ ਵੀ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ
ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨੋਟਿਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿਓ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨੋਟਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ:
Civil Court ਵਿੱਚ Eviction Suit ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਕੋਰਟ ਤੁਹਾਨੂੰ Summons ਭੇਜੇਗੀ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਕੋਰਟ ਤੁਹਾਡੇ ਖਿਲਾਫ Ex-parte order ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਕ
ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਸਹੀ ਨੋਟਿਸ ਦਾ ਹੱਕ
- ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ
- ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੱਖ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੱਕ
- ਤੰਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ
- ਬਿਜਲੀ-ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਹੱਕ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਕਾਨ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਈ ਵਾਰ:
ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਨਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਲਿਖਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ
ਮਕਾਨ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਆਉਣਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾਂ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਘਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਲਈ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ:
Rent Agreement ਪੜ੍ਹੋ
Notice ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਦਿਓ
ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲਓ
ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
