ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?(How to marry a foreign national or a person of a different religion in India?)

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਜੋ Canada, USA, Australia ਅਤੇ New Zealand ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੜਕਾ-ਲੜਕੀ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ Indian ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ NRI ਜਾਂ foreign national। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ registration ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ abroad ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ India ਵਿੱਚ legally safe marriage ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?(What is the Special Marriage Act?)

Special Marriage Act, 1954 ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮਾਂ, ਵੱਖਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਧਰਮ ਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ:

• ਇੱਕ Sikh ਅਤੇ ਦੂਜਾ Christian
• ਇੱਕ Hindu ਅਤੇ ਦੂਜਾ Muslim
• ਇੱਕ Indian citizen ਅਤੇ ਦੂਜਾ Canadian, American, Australian ਜਾਂ New Zealand citizen

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਮਰ ਦੀ ਕੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ?(What is the legal age for marriage?)

ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ:

• ਲੜਕੇ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 21 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
• ਲੜਕੀ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ

ਜੇ ਇਹ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?(In which relationships is marriage not allowed?)

Special Marriage Act ਕੁਝ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ:

• ਮਾਂ
• ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ
• ਦਾਦੀ / ਨਾਨੀ
• ਸੌਤੇਲੀ ਦਾਦੀ
• ਧੀ
• ਭੈਣ
• ਪੋਤੀ
• ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਖੂਨੀ ਰਿਸ਼ਤੇ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ prohibited degrees of relationship ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਹੁਤ ਨੇੜਲਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?(Is performing rituals alone enough for a legal marriage?)

ਅਸੀਂ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੇਰੇ, ਲਾਵਾਂ, ਜੈਮਾਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ legal proof ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ NRI ਜਾਂ foreigner marriage ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ।

ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ Marriage Certificate ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ:

• immigration ਲਈ
• spouse visa ਲਈ
• dependent visa ਲਈ
• embassy documentation ਲਈ
• foreign country records ਲਈ

ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੀ proper registration ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਇੱਕ Indian ਅਤੇ ਇੱਕ foreigner ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?(Can an Indian and a foreigner marry in India?)

ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ Indian ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ:

• Canadian citizen
• American citizen
• Australian citizen
• New Zealand citizen
• ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ

ਤਾਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ documents ਅਤੇ legal formalities ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

Marriage registration ਕਿਉਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?(Why is marriage registration important?)

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫੋਟੋਆਂ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ Marriage Certificate ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ future ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• spouse visa
• dependent visa
• immigration file
• embassy work
• passport update
• surname change
• legal marital proof
• property and inheritance matters

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਵੀ couple future ਵਿੱਚ abroad use ਲਈ marriage proof ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ registration ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਏ।

Indian-foreigner marriage ਲਈ ਕਿਹੜੇ documents ਚਾਹੀਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?(What documents are required for marriage between an Indian and a foreign national?)

ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ documents ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ:

1. ਜਨਮ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ(Birth Certificate)

ਉਮਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ।

2. ਵੈਧ ਵੀਜ਼ਾ(Valid Visa)

ਜੇ ਇੱਕ ਪਾਸਾ foreign national ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ 30 ਦਿਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਆਦ ਵਾਲਾ visa ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

3. ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ(Single Status Affidavit)

ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਇਸ ਵੇਲੇ unmarried ਹਨ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

4. ਪਤੇ ਦਾ ਸਬੂਤ(Address Proof)

ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦਾ address proof ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

5. ਪਾਸਪੋਰਟ ਸਾਈਜ਼ ਫੋਟੋਆਂ(Passport Size Photographs)

ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

6. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 30 ਦਿਨ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਬੂਤ(Proof of 30-day residence in India)

ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

7. ਐਨ.ਓ.ਸੀ. ਜਾਂ ਨੋ-ਓਬਜੈਕਸ਼ਨ ਲੈਟਰ(No Objection Certificate / NOC)

ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ foreign national ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ Embassy ਤੋਂ No Objection Letter ਲੈਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Marriage Certificate ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?(How is the marriage certificate issued?)

ਜਦੋਂ marriage ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ Marriage Officer / Registrar of Marriages ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਹ ਦਾ certificate ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ certificate ‘ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ:

• ਪਤੀ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ
• ਪਤਨੀ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ
• ਤਿੰਨ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ

ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ certificate ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ formalities ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Immigration ਲਈ Marriage Certificate ਕਿਉਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?(Why is a marriage certificate essential for immigration?)

Canada, USA, Australia ਅਤੇ New Zealand ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ immigration ਜਾਂ spouse sponsorship ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• registered marriage certificate
• legal marital proof
• identity documents
• supporting documents
• embassy-compliant records

ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ spouse visa, PR sponsorship ਜਾਂ dependent visa ਲਈ apply ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ marriage registration ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਵੋ।

ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?(Which law may apply to property and inheritance?)

ਜਦੋਂ ਵੱਖਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ property, inheritance ਜਾਂ succession ਦੇ ਸਵਾਲ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ Indian Succession Act ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ Hindu ਹਨ, ਤਾਂ Hindu Succession Act ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੇ couple ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ ਜਾਂ future inheritance ਦੀ planning ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ proper legal advice ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

NRI Punjabi couples ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ ਕੀ ਹੈ?(What is the most important advice for NRI Punjabi couples?)

ਜੇ ਤੁਸੀਂ Canada, USA, Australia ਜਾਂ New Zealand ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ India ਵਿੱਚ marriage plan ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ:

• ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ
• documents ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰੋ
• visa validity check ਕਰੋ
• embassy requirements ਸਮਝੋ
• residence proof ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ
• marriage registration ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ
• future immigration needs ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚੋ
• legal advice ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੋ

ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਦਾਹਰਨ ਨਾਲ ਸਮਝੋ(Let us understand this with a simple example)

ਮੰਨ ਲਵੋ ਇੱਕ Punjabi girl Canada ਤੋਂ India ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ Indian boy ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ registration ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ spouse sponsorship ਜਾਂ immigration file ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ marriage proof ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ marriage certificate ਬਣਵਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ?(What is the most important final point?)

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Indian, NRI ਜਾਂ foreign national ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮਾਂ, ਵੱਖਰੀ nationality ਜਾਂ future immigration plans ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ Special Marriage Act ਅਤੇ marriage registration ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਹੀ legal proof ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਾਡੀ ਸਲਾਹ(Our advice)

ਜੇ ਤੁਸੀਂ Canada, USA, Australia ਜਾਂ New Zealand ਤੋਂ ਹੋ ਅਤੇ India ਵਿੱਚ marriage, court marriage, marriage registration ਜਾਂ NRI marriage documents ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ future ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।